Hot Air Magazine Oktober 2006

Alsof het zo moest zijn. Het weekend waarin het 100 jarig jubileum van de Gordon Bennett gevierd zou worden, was gezegend met prachtig zonnig weer. Al vele maanden is er hard achter de schermen gewerkt en gediscussieerd om deze dag tot een succes te kunnen maken. Vele hindernissen moesten worden genomen
	maar uiteindelijk kwam er rust in het plan en kon iedereen met een gerust hart uitkijken naar de 50e editie van de beroemde Coupe Aéronautique Gordon Bennett, de grootste maar ook gevaarlijkste gasballonwedstrijd ter wereld. De laatste dagen is er door vele vrijwilligers hard geklust om het terrein op Domein Schoonhoudt in Waasmunster te voorzien van alle afzettingen, tenten, onderkomens, wegbewijzering, parkeerplaatsen en verdere voorzieningen die nodig zijn om alles gladjes te laten verlopen. We arriveerden op zaterdag 9 september om 11.00 uur en troffen inmiddels 6 gasballonnen die gevuld klaar stonden. De zon scheen enthousiast maar er diende zich wel een groot probleem aan. Het was opgevallen dat het gasvullen erg traag verliep en na enig onderzoek kwam men er achter dat er een zogenaamde “overzetter” defect was. Men besloot deze te gaan lassen om het probleem op te lossen,
maar of dit afdoende en van lange duur was ??? De beslissing werd genomen dat er een reserve onderdeel moest komen om de wedstrijd niet in gevaar te brengen, maar dat onderdeel lag ergens in Rotterdam. Het ging om de versterkte buis tussen de vrachtwagen met vloeibaar waterstof en de "condensor" die deze moest
overzetten naar gasvormige waterstof. Door vorming van ijs was deze letterlijk kapot gevroren en stond op het punt te breken. Door opwarmen met water van de brandweer lukte het min of meer om met een aanzienlijk lagere capaciteit verder te vullen maar de slang kon ieder ogenblik definitief kapot gaan. Daarom werd door "Event Manager" Harry Vos besloten om toch alvast voor een nieuwe slang te zorgen. Deze werd opgehaald door de piloot en de heli waar Gino Ciers altijd mee samenwerkt. 25 minuten na zijn telefonisch oproep was het vluchtplan klaar en ging de helikopter in Wevelgem in de lucht om de 5 meter lange, speciale versterkte slang af te halen in Rotterdam. Deze werd door een Nederlands bedrijf naar de luchthaven van Rotterdam gebracht van waaruit het rechtstreeks "in de koffer" van de heli naar Waasmunster werd gevlogen. Het werd gebruikt voor het "supersnel" vullen van de
laatste 4 gasballons, waaronder "Miche" van Bob en Benoit. Beter voorkomen dan genezen was het motto, en het vullen moest klaar zijn voor 17.00 uur. Zo is er voor elk probleem een oplossing. Als je de juiste mensen maar binnen handbereik hebt. Ondertussen werden Nienke en ik voorzien van de perspassen door de man die
	verantwoordelijk was voor de media, Niels Berben, de broer van deelnemer Bob Berben. Geheel conform de afspraken met de afdeling luchtvaart was alle toegang tot de ballonnen afgesperd, enkel de piloten en de crews hadden toegang tot de ballonnen. Deze strenge maatregel was genomen omdat alle 17 deelnemende ballonnen met waterstofgas gevuld werden. De bufferzone tussen publiek en de ballonnen was echter maar 30 meter dus het opbouwen en het vullen was voor alle liefhebbers goed te volgen. Voor de pers was echter een speciale regeling voorzien. Nadat alle ballonnen gevuld zijn, zal de rode vlag vervangen worden door een gele vlag en dan mag een ieder die voorzien is van de juiste badge het veld betreden om de nodige foto’s te maken. Strak geregeld. De witte “Warsteiner” van “Der Willie” werd op de stormvaste manier opgebouwd, zoals we dat al eens op het
opstijgterrein in Marl hebben gezien. De andere ballonnen stonden namelijk door de wind nog behoorlijk te dansen. Willie staat roerloos. Ik tref diverse bekenden uit de ballonwereld, velen hebben de moeite genomen om naar deze prachtige locatie te komen om met elkaar dit unieke moment te beleven. Ook onze eigen
nationale trots Nini Boesman was naar Waasmunster gereisd om de uitzonderlijke sfeer van een Gordon Bennett weer te proeven. Nini wilde wel op de foto voor het magazine maar . . . “Mijn haar zit zo woest door die wind”! Ze moest lachen toen ik vertelde dat “Woeste Nini” precies in de sfeer van een Gordon Bennett paste. Alle deelnemers aan deze race zijn al enkele dagen aanwezig en hadden gisteren de openingsceremonie bijgewoond. Heel speciaal dit jaar was de eerste deelname van een team uit Rusland met een ogenschijnlijk splinternieuwe ballon. Jurylid Don Cameron loopt met een team over het veld en verricht enkele metingen. Een Gordon Bennett ballon mag maximaal 1000 kuub inhoud hebben. Met een meetlint en een speciale hoekkijker is uit te rekenen of men aan deze voorwaarde voldoet. Deze regel is ooit ingesteld om een eerlijk verloop van de wedstrijd te waarborgen, vroeger maakte men zelfs gebruik
van ballonnen met een inhoud van 2000 kuub. Op het terrein stond een kleine hoogwerker opgesteld. Perschef Niels Berben regelde dat ik even omhoog kon met dat ding. Op een hoogte van 24 meter is de aanblik van de bijzondere ballonnen net even anders als op de grond en had ik een mooi totaal plaatje.



Om 15.30 uur volgt de General Briefing in de tent met onder andere de laatste meteoinformatie. Buiten is het warm, in de tent is het nog warmer. Event Director Moniek Vande Velde neemt het woord en opent de briefing. Na wat algemene informatie geeft ze het woord aan meteoman Dany Mariën van Belgocontrol.
	Hij legt doormiddel van diverse sheets onder andere de windrichtingen voor de komende periode uit. Zoals verwacht zullen de ballonnen naar het noordwesten vertrekken en al zeer gauw boven de Noordzee uitkomen. Zondag zal de wind dan meer naar het noordoosten ruimen waardoor men langs de Engelse kust richting Noorwegen zou kunnen klimmen. Dat is een zeer sportief traject en enkel voor de grote jongens weggelegd. Je moet dus ook een zwaar vertrouwen in deze informatie hebben. Als de meteoman de rondvraag doet, neemt Willy Eimers het woord en vraagt met een lachend gezicht aan Dany: “mijn co-piloot is ziek, ga jij met me mee???”. Dany bedankte voor de eer. Naast mij staat deelnemer en tevens de piloot van de eerste ballon die zal starten, David Hempleman-Adams, een man met al heel veel recorden op zijn naam. Hij had in een eerder interview op het startveld al aangegeven dat hij hier
was om te leren en dat hij waarschijnlijk vóór de Noordzee alweer aan de grond zou staan. We weten allemaal wel beter !! Hij noteert alle gegevens in zijn schrift. De piloten wordt gevraagd om zich direct na het opstijgen aan te melden bij de toren van Brussel via 126,75. De instelcodes voor de verplichte transponders
worden uitgegeven. Zo krijgt bijvoorbeeld Hempleman nummer 6001 en starter nummer 3, Benoit Simeons en Bob Berben het nummer 6003. Met deze codes kunnen de diverse teams door het systeem worden herkend. De ballonnen worden via het transpondersignaal continu gemonitord met track, snelheid en hoogte. Deze gegevens worden voor een ieder zichtbaar gemaakt op Internet, met uitzondering van de hoogte. Dit uiteraard om de concurrent niet alle info in handen te geven. De organisatie houdt wel alle signalen in het oog. Mocht men denken dat er iets niet in orde is, bijvoorbeeld een landing in de Noordzee, dan waarschuwt de organisatie de rescue ter plaatse. Een geruststellende gedachte voor de teams. Het is dus ook niet zo dat er boten meevaren onder de ballonnen zoals sommige mensen denken. Het is de bedoeling dat de ballonnen bij de start op het podium
worden gehesen. Mocht dit door de aanwezige wind niet lukken dan zal dit vóór het podium gebeuren of mogelijk zelfs op de plek waar de ballonnen nu staan. De meeste ballonnen stonden namelijk nog extra gezekerd aan een auto. Er zal 1 crewlid op het podium worden toegelaten, voor de rest zijn het enkel mensen
	van het startteam. Er zal door Safety Officer Roy Sax een check worden gedaan bij alle ballonnen. Gecontroleerd worden onder andere de radio, de gps, de barograaf, de transponder type C, de noodverlichting, het beamlight en de voorraad van minimaal 20 liter water. Benoit Simeons bedankt namens alle deelnemende piloten de organisatie van deze jubilerende Gordon Bennett waarna Deputy Event Director David Levin iedereen een “wonderfull and safe flight” toewenst met een “dry landing”. De organisatie heeft speciale mappen klaargemaakt met alle informatie die men nog nodig zou kunnen hebben. Alex Waaijenberg heeft bij de uitgang nog een DVD van de vorige GB voor alle piloten. Na een uur staan we eindelijk weer buiten in de frisse wind. Het is inmiddels vrij druk geworden. Het doet me deugd te zien dat er toch veel interesse is voor deze bijzondere meeting en weer tref ik veel oude
bekenden. Via de speakers wordt er veel goede uitleg gegeven over gasballonvaren. Ook verkoopt Nicolas Berben, zoon van Bob, op het terrein nog een leuk boekje over deze tak van ballonsport met veel info. Nicolas is tevens verantwoordelijk voor de muziek op de MP3 speler van pa. De Rolling Stones, Anouk en de Beatles moeten het hoofd van Bob helder houden. Moniek deed nog even een oproep over de luidsprekers.



Als eerste, voor de piloten lag de genoemde map klaar met alle info maar blijkbaar hadden enkelen toeschouwers dit aangezien voor een leuk souvenir en ook de map voor thuis meegenomen en kwam men nu te kort. Ten tweede werden alle crewleden verzocht de overgebleven zandzakken na de start mee te nemen
en leeg te schudden op de plek waar ze deze ook hadden gevuld. Blijkbaar wilde de eigenaar van dit terrein, Jan De Clerck, niet van die grote gele molshopen op zijn mooie gazonnetje. De gele vlag wordt nu gehesen ten teken dat het vullen gereed is, met het nieuwe onderdeel ging het inderdaad een stuk sneller. De pers wordt nu toegelaten op het veld waar de ballonnen staan opgesteld. Iedereen is klaar of met zijn laatste voorbereidingen bezig. De Russen hebben een compleet camerateam meegenomen. Ik sprak met Jean-Claude Weber, voorzitter van de FAI. Ik vroeg hem wat hij vond van de mogelijke route en of deze reis gevaarlijk was. Een duidelijk antwoord: . . . “Bennie, dit is de Gordon Bennett !!!!!”. Hij had helemaal gelijk, deze piloten weten waar ze aan beginnen en realiseren zich ook dat de reis niet zonder gevaar is. Philippe de Cock, de worstkoning van Belgie, vertelde dat hij alle teams een pakketje
worstjes had gedaan voor onderweg. Hij grapte dat hij overal een bacteriecultuur in had gestopt om de tegenstander aan de buikloop te brengen. Dan heb je toch een serieus probleem daar boven de Noordzee. Benoit en Bob gaan voor de overwinning, dat blijkt zeker uit het feit dat ze de ballon niet eens laten volgen

	door de crew. Ze verwachten ergens boven in Scandinavië uit te komen waarna ze de mand en ballon op het transport gaan zetten en dan zelf met het vliegtuig terug komen. Er wordt nog een groepsfoto met de gehele BEL1 crew gemaakt voor de gereedstaande ballon en daarna is het voor iedereen tijd om afscheid te nemen. Ik groet Benoit en we geven elkaar nog even een knuffel, jawel, die jongen heeft dat nodig !! Bob is met minder tevreden. Die knuffel gaf ik aan zijn lieve vrouw Miche, ha. Het is 18.30 uur, tijd om de eerste deelnemer op het podium te hijsen. De wind is aanmerkelijk minder geworden dus dat levert geen problemen meer op. Het enige team wat voor Groot Brittanië aan de start verschijnt met als piloten David Hempleman-Adams en zijn co-piloot Jonathan Mason. David heeft een Duits geregistreerde “Warsteiner” ballon tot zijn beschikking. Dit uiteraard om de
transportkosten te drukken. Het startteam doet zijn werk en als de ballon lift heeft, gaan om 18.43 uur de handen los en begint het eerste team aan een hopelijk lange reis. Een prachtig moment. Tijdens het spelen van het Engelse volkslied zweeft de ballon over de hoofden van de vele toeschouwers richting de zon.



Ik sta te kijken met het kippevel driedubbeldik op mijn armen en de tranen in mijn ooghoeken. Het gebeurt me elke keer weer, ik ben een gevoelig mens. 5 minuten later stijgt het Canadese team op en strooit boven de hoofden van het publiek kunststof herfstbladeren. Een prachtig gezicht. Zo links en recht van het startveld, op ruime afstand, zie je nu ook enkele heteluchtballonnen voorbij komen. Toeval ?? Gasballon “Miche” is nu aan de beurt, de ballon van de winnaars van vorig jaar, Benoit Simeons en Bob Berben. Zij hebben er met hun gigantische prestatie in Amerika voor gezorgd dat Belgie dit jaar gast kon zijn van deze 50e Gordon Bennett.



Bob is zelf inwoner van Waasmunster. Er volgt een luid applaus als beide kanjers opstijgen. Mijn geschreeuw moeten ze wel hebben gehoord. De start van de volgende ballonnen verliep allemaal voorspoedig. De Russen kregen een extra luid applaus omdat dit de eerste deelname voor een Russisch team aan de GB was.



Ze gingen uiteraard omhoog onder de klanken van hun eigen hymne. Waarschijnlijk hadden ze zelf de CD meegenomen, hoe kom je anders aan het Russische volkslied. Boven het publiek gooien ze vele kaartjes naar beneden, je hebt kinderen nog nooit zo hard zien lopen. Het is 19.12 uur als de Belgen Philippe de Cock en
Ronny van Havere opstijgen. Ook zij krijgen natuurlijk een luide ovatie van de vele aanwezige landgenoten. Het team Zwitserland 3 was net iets te zwaar afgewogen en dook nadat ze het podium hadden verlaten even het publiek in. Nadat Kurt Frieden een beetje zand had gedoneerd aan de toeschouwers, stegen ook zij op. Het derde Belgische team bestaat uit Luc van Geyte en Rudy Paenen. Zij doen mee in een ballon die afwijkt van de rest. Hun ballon heeft maar een inhoud van 640 kuub terwijl de rest over 1000 kuub waterstofgas beschikt. Duidelijk is dat ze hiermee geen winnaar kunnen worden van deze wedstrijd. Hun deelname was volgens de oproeper ook meer bedoeld als leerproces. Uiteraard is hun applaus er niet minder om. Willy Eimers is heel enthousiast aan het strooien met kaartjes als hij om 19.30 uur laag over het publiek zweeft. Als de doos leeg is, gaat deze ook naar beneden. De laatste
teams volgen waarna er een Amerikaanse netballon op het veld achterblijft. Blijkbaar had men een lek en zag men van deelname af. Als de zon langzaam richting de horizon vertrekt, zie je in de verte de 16 gasballonnen hangen, wetende dat ze een spannende reis gaan maken. Alle vrijwilligers die aan deze dag meegewerkt
	hebben vertonen vermoeidheidsverschijnselen. Ze hebben een geweldige prestatie geleverd. Onderweg naar huis zien we de volle maan verschijnen, de mannen in hun kleine rieten mandjes zullen gelukkig vannacht maximaal zicht hebben. Toen we rond middernacht thuis kwamen ging natuurlijk als eerste de PC aan en was ik zeer benieuwd naar de actuele locatie van de ballonnen welke via Internet allemaal prachtig te zien zijn. Ze bleken allemaal al ver boven de Noordzee te hangen. Met een gerust hart ging ik slapen in de veronderstelling dat de race voor velen zou eindigen in Engeland en dat maar enkelen de guts zouden hebben om naar het hoge noorden te varen. Of . . zou ik me daar toch in vergissen. Met de voorspellingen is het zeker mogelijk om tot aan de Noordkaap te varen, maar deze zelfde voorspellingen gaven ook een weersverslechtering ter plaatse aan. Zo is er in Noorwegen regen op komst. De crews van
de diverse ballonteams zijn nu ook met de wagens op pad om de piloten en de ballonnen na de landing weer terug te halen. Met uitzondering van het genoemde team van Benoit/Berben. De volgwagen van Geyte/Paenen was al in Calais. Dit geeft ook een beetje aan wat de bedoeling van de piloten is. Met hun
kleine ballon zit de oversteek naar Noorwegen er waarschijnlijk niet in. Toch heb ik al heel veel respect voor deze jump naar Engeland. Overdag volg ik de tracks van de ballonnen en zie dat bijna iedereen netjes boven het water blijft hangen en de kustlijn ten oosten van Engeland volgt. In de loop van de dag zie je de richting steeds meer naar het noorden ruimen. Sommige teams zitten niet eens zo hoog. Er worden ballonnen gemeld die op 120 meter hoogte boven de Noordzee hangen waarover al gegrapt werd dat het water voor de koffie waarschijnlijk op zou zijn. Benoit verteld: “na een zeer rustige start, genoten we van de kust van Blankenberge. Het onder gaan van de zon was adembenemend. De nacht was koud maar zeer relaxed met om ons heen knipperende lampjes van de andere deelnemers”. . . . Op zondagmiddag kwam de melding dat het team van Geyte/Paenen, die als enige met een kleine ballon
onderweg waren, veilig aan de grond stond ten noorden van Leeds. Luc van Geyte meldde zich bij het competitiecentrum met de melding dat alles in orde was en dat ze toch nog konden winnen . . . als alle andere teams in het water zouden landen. Zondagavond landde ook SWI 1 in Engeland. Een bericht van
	Benoit Simeons: “We varen nu al lange tijd boven het water, nog steeds op afstand vergezelt door onze mededeelnemers. De sfeer aan boord is goed en we bereiden ons op de volgende nacht voor. Onze conditie is prima en we staan voor de grote beslissing, gaan we voor het noorden van Schotland of proberen we Noorwegen te bereiken”. . . . . Gedurende de avond draait de wind nog iets meer door naar het noordoosten en het lijkt erop dat men voor middernacht al boven het vaste land van Noorwegen zou kunnen komen. De teams hebben via de radio contact en geven elkaar de laatste meteogegevens door, om zeker te zijn dat iedereen ook weer veilig boven land komt. David Hempleman-Adams die in Waasmunster al gezegd had dat hij waarschijnlijk niet eens de Noordzee over zou steken, zit in de kopgroep. Ook de Fransen en Simeons/Berben zitten in deze groep. Team de
Cock/van Havere komen er iets achteraan. Het Canadese team kwam als eerste boven het Scandinavische vasteland. De meeste ballonnen volgden, op een kleine groep na. Zij blijven de betere stroming boven de zee volgen. Diverse teams mogen helaas genieten van zware regenval. Maandagochtend, nog steeds 14 teams in
de lucht. De Fransen, de Engelsen en twee Belgische teams hangen nog voor de kust met de nooit te onderschatten Eimers op hun hielen. Het tweede Duitse team van Heinrich Brachtendorf had moeite om de stroming naar het vasteland te pakken en dreigde in de problemen te komen. Via het competitiecentrum werd de Noorse Rescue gewaarschuwd welke op scherp werd gezet. Binnen 10 minuten zouden ze bij de ballon kunnen zijn indien het nodig moest zijn. Deze actie hoefde gelukkig niet in gang gezet te worden. Op maandagavond een teleurstellend bericht van Benoit en Bob: “helaas en ondanks de uitstekende vooruitzichten hebben we vlak voor het invallen van de nacht de ballon aan de grond moeten zetten. De ballon werd zo zwaar door sneeuw en ijsafzetting dat we niet het risico wilden nemen om in de nacht een gedwongen landing te moeten uitvoeren. Ook de meteorologische condities
verslechterden enorm snel doordat een front dichterbij kwam. Ons grondteam heeft onmiddellijk de andere teams van dit potentiële gevaar op de hoogte gebracht zodat deze een andere koers en hoogte konden gaan varen. We hadden nog veel verder kunnen varen want de ballastvoorraad was nog lang niet uitgeput, maar
	de factor gevaar werd te groot. We zijn op 4000 foot hoogte veilig geland in een zeer onherbergzaam gebied, de bergen van het nationale park van Junkerdalen in Noorwegen tussen Rana en Sorfold, vlak voor het inzetten van de nacht. Hier begint ons nieuwe avontuur. Omdat er op dit tijdstip onmogelijk nog hulp van buitenaf kan komen, besluiten we de nacht in onze mand door te brengen en morgenvroeg een helikopter te regelen. Het is erg koud, maar we zijn oké. We denken aan onze vrienden die nog in de lucht zijn en wensen ze een veilige landing". Ook het Franse team meldt zich als geland en zullen de nacht ter plaatse doorbrengen. Hun crew is onderweg. Willie Eimers vaart de nacht in en komt ook zwaar weer tegen met veel regen. Ondanks zijn vaarhoogte tot 3 kilometer heeft hij geen problemen met ijsafzetting. Het plan van Willie was om laag te gaan varen om een betere richting te krijgen
waardoor ze op het Belgische team de Cock/van Havere zouden inlopen. Helaas zaten ze aan het einde van de nacht weer boven bergachtig gebied en werden gedwongen hoog te varen. Dinsdagmiddag, er hangen 3 ballonnen in de kopgroep. Hempleman-Adams/Mason, De Cock/van Havere en Eimers/Seel.



Elk team heeft de guts om tot het uiterste te gaan en het gaat er nu om spannen. Diverse teams melden zich geland en ook Hempleman-Adams geeft de strijd op. Volgens Moniek klonk hij erg moe aan de telefoon. Eimers meld zich even later, ook hij staat aan de grond. Zijn afstand tot de Belgen was te groot geworden om nog
te kunnen winnen. Moniek valt nog net niet flauw. Als Philippe en Ronny nu niet in het water landen is de zege wederom aan Belgie . . . . Even na 14.00 uur melden de Belgen zich geland, en hoe. Op enkel 30 kilometer van de kust. De crew was al ter plaatse en heeft de landing zelfs kunnen filmen. Toen ik deze info las, kreeg ik het kippevel weer op de rug. Wat moet dat een weerzien zijn geweest, waanzinnig. Een vaart van bijna 67 uur en een afstand die nog nooit binnen Europa door een ballon is afgelegd . . 2449.6 kilometer. Twee mannen in een klein mandje onder een relatief heel klein ballonnetje. Je moet het maar durfen. Die dag landden ook de laatste ballonnen, het Oostenrijks team gaat zelfs nog een nachtje door en land bij daglicht. Deze ballonnen vormden echter geen bedreiging meer voor de Belgen omdat deze anderen veel zuidelijker zaten. Langzaam dringt het besef door, Philippe de Cock en Ronny van
Havere hebben de Coupe Gordon Bennett 2006 gewonnen . . . alweer !!!!! De vreugde onder de landgenoten moet enorm zijn, bij mij is de blijdschap er niet minder om. Jan De Clerck kan alvast weer beginnen zijn gazon te maaien zodat het er volgend jaar weer net zo mooi strak bij ligt als afgelopen zaterdag. Alle teams en hun

	grond moest blijven staan. Dit hoorden ze pas veel later waarbij ze hoorden dat ze gediskwalificeerd werden. Ondanks dit puntje was het weer een geweldige race om op afstand te volgen. Ik hoop dat de techniek volgend jaar zover is dat we live op Internet via een webcam mee kunnen genieten vanuit de mand. Als het bij de formule 1 kan, zou het ook bij de Gordon Bennett moeten kunnen. Benoit verteld nog even over hun koude nacht: “de afgelopen nacht was op zijn minst gezegd, zeer interessant. Na onze landing ontdekten we dat we ons in de middle of nowhere bevonden. Het was koud en vochtig en na diverse telefoontjes besloten we om de nacht in de mand door te brengen, dit was een zeer bijzondere ervaring. De volgende ochtend vertelde de lokale politie ons via de telefoon dat het onmogelijk zou zijn voor de helikopter om ons te bereiken in verband met het slechte weer. Op 5
kilometer van ons was echter een hut in het bos en in overleg met de politie hebben we besloten om daar naar toe te lopen. Dit klinkt gemakkelijk maar bleek een avontuur op zichzelf te zijn. Gelukkig kon de politie ons via de telefoon enkele waypoints geven, welke we hebben ingevoerd in onze GPS. We zijn de hele
dinsdag onderweg geweest om deze 5 kilometer af te leggen. Compleet uitgeput kwamen we bij de zo gewenste hut aan. Tegen middernacht arriveerde een speciale hulpgroep welke gestuurd was door de politie en deze mensen hebben de nacht bij ons in de hut doorgebracht. De volgende ochtend zijn we gezamenlijk gaan lopen naar het dichtstbijzijnde dorp waar we de retrieve van onze ballon hebben geregeld. Deze is met een helikopter geborgen, het was onmogelijk om dit op een andere manier te doen. Onze Franse vrienden hebben ook problemen gekregen met ijsafzetting op hun ballon en werden ook gedwongen te landen. Het is gewoon pech hebben. We hebben ons echter nooit in gevaar gevoeld”. Ronny en Philippe verschenen na thuiskomst onder andere op het Belgische VTM. “Wat mij zeker bij blijft is de mooie natuur die we daar gezien hebben, dat was fantastisch. Finland en
Noorwegen waren prachtig. En ook heel spectaculair was de zee. Het was voor ons de eerste maal dat we zolang over zee hebben gevaren. Dat was wel zeer spannend”, aldus Ronny van Havere. Philippe voegt daaraan toe: “alles is eigenlijk perfect verlopen. Alles wat we vooraf gepland hebben is uitgekomen. De weersituatie die ze 3-4 dagen op voorhand voorspeld hebben heeft zich doorgezet en we hebben gewoon het plan gevolgd en het is gelukt”. Op de vraag “67 uur met 2 man op 1 vierkante meter, dan moet ge elkaar minstens goed kunnen verdragen, geen ruzie onderweg ???” geeft Philippe het nuchtere antwoord: “wij hebben nooit ruzie”. Op onderstaande foto's zie je Philippe en Ronny op het moment dat ze hoorden dat Willie Eimers was geland en dat ze dus zeker waren van de overwinning. Een geweldig moment.



Ik sluit dit verslag af met mijn felicitaties aan alle Belgische deelnemers zoals ik het heb gepost op het forum. Ik ben Trots . . . . Trots op iedereen die het gedurfd heeft om deze ongelofelijke reis te maken. Ik ben Ontroerd . . . Ontroerd van de kippevelmomenten van afgelopen zaterdag in Waasmunster. Ik ben Opgelucht . . . Opgelucht dat iedereen weer veilig aan de grond is gekomen na deze zware reis. Ik ben Blij . . Blij dat we in 2007 wéér een geweldige dag in België mogen verwachten. Ik ben Moe . . . Moe van het volgen van al die trackings en informatie. Luc en Rudy, dit keer was het Engeland, de volgende keer . . . Benoit en Bob, wat een avontuur . . . Philippe en Ronny, jullie hebben een wereldprestatie toegevoegd aan de topsportlijst. Ik ben Trots . . . Trots jullie allemaal te kennen !!! . . . . . . Toen ik bovenstaand bericht op het forum plaatste, wenste ik even dat ik Belg was. Bennie Bos

Van 9 t/m 15 september vond voor de 19e keer de “Primagaz Ballonwoche” plaats in Stubenberg am See in Oostenrijk. Stubenberg am See ligt in het oosten van Oostenrijk in een heuvelachtig landschap. Er namen 38 teams deel uit Oostenrijk, Zwitserland, Duitsland, Engeland, Hongarije, Polen en Tsjechië. De meeting is er
	eentje waarbij alles mag en niets moet. Hier staat gezelligheid voor piloot en crew voorop. Er worden geen passagiers gevaren, het is een echt piloten en crewfeestje waarbij ballonvaren voorop staat. Het was voor ons de vierde keer dat we deelnamen als crew aan deze meeting. Elke keer als we er terug komen is het een hartelijk weerzien met de andere deelnemers. Het is net alsof je thuiskomt bij familie. Het kan ook een inspannende week zijn. In principe wordt er elke dag twee keer gevaren, ’s ochtends en ’s avonds. De weersomstandigheden in deze tijd van het jaar zijn dusdanig dat er nagenoeg dagelijks twee keer gevaren kan worden. De afgelopen week konden er tien vaarten worden gemaakt. Dit is ongeveer het gemiddelde in een week “Stubenberg”. In eerdere jaren zijn er ook al weken geweest waarin 14 en 12 vaarten gemaakt konden worden. De ochtendvaarten zijn vrij. De avondvaarten krijgen een spelelement mee in de vorm van een vossenjacht. Deze vossenjacht is bedoeld als aardigheidje waarbij een aantal aardige prijsjes zijn te winnen. Niet het winnen van de prijzen staat voorop, maar het deelnemen waaraan het wedstrijdelement is toegevoegd. Tussen de ochtend en avondvaarten door is er voldoende tijd om de omgeving te verkennen of lekker in een nazomerzonnetje in de Stubenbergsee te gaan zwemmen. Er is ook een raamprogramma voor piloten en crew. Dit jaar was er een openingsbrunch op zondag, een avondeten met gratis bier, een avond met gratis bier en een zeer goede live-band en een afscheidsbuffet op de slotavond. Ook het gas voor het varen is bij de deelname inbegrepen. Het landschap en de sfeer van de meeting staan garant voor een ontspannen week
ballonvaren. Het ruime startveld ligt voor Schloß Schieleiten. Dit in combinatie met de omgeving, de zon en de aangename temperaturen maakt het geheel zeer aangenaam. Stubenberg ligt enkele kilometers van Hofkirchen, waar in 2008 het wereldkampioenschap plaats vindt. Bijgaande foto’s dienen slechts ter illustratie; de atmosfeer moet je proeven. De organisatie is in handen van Peter en Irene Flaggl.



Graag zouden ze wat Nederlanders naar Stubenberg willen uitnodigen voor de 20e Primagaz Ballon dat wordt gehouden van 15 t/m 21 september 2007. Ook zin gekregen in een weekje Ballonvaartvakantie ? Voor meer informatie en aanmeldingen kan contact worden opgenomen met Peter en Irene Flaggl. Via E-mail of telefonisch +43 31768801 Ageeth Kamminga en Richard Wijngaard

Het is begin september, tijd voor één van mijn top 5 ballonmeetings. Het kleine Duitse plaatsje Warstein in hartje Sauerland komt één keer per jaar tot leven als de grote Warsteiner Internationale Montgolfiade plaatsvindt. Normaal is hier volgens eigen zeggen van de inwoners geen reet te beleven maar nu wordt het
	dorp bedolven onder de ballonwagens als bij het Plückershoff op de Hillenberg de jaarlijkse tiendaagse ballonmeeting plaats vind. Naast het startveld staat de bierbrouwerij van Warstein, wie kent het bier niet. Volgens mij de grootste ballonsponsor ter wereld. Het eerste weekend bezochten Nienke en ik de fiesta als pers, later in de week stond ik nog als crew ingepland bij ons “Birds Ballonteam”. Warstein is een zeer gastvrij plaatsje, meteen toen we bij onze hospita binnen stapten werd de koffie ingetapt en een bord met schnitzel voor onze neuzen gezet. We zouden wel honger hebben van de reis. Een schnitzeltje gaat er altijd in natuurlijk. De twee startvelden die naast elkaar liggen en enkel gescheiden zijn door een weggetje voor toeschouwers, waren gelukkig nog in goede toestand na de vele regen van de afgelopen tijd. Ook de enorme parkeerplaats bezorgde ons nog geen
glijpartijen. Dat is in het verleden wel eens anders geweest. De weerssituatie van de eerste vrijdagavond was prima, echter weinig zonneschijn. Erg veel wind was er niet bij de start. Nienke kreeg een plaatsje aangeboden van Marjolein de Jong. Haar broer Aernoud had nog ruimte over in zijn “Nijlpaard” ballon.
Maar liefst 126 ballonnen werden op het startveld uitgelegd. Volgens de tellingen stonden er die avond 9.500 toeschouwers langs de baan. Speciaal voor hen stonden er ook diverse worstkramen en kermisattracties opgesteld. Het is een feest om deze gezellige sfeer van dichtbij te mogen meemaken. Terwijl de lucht al bezaaid is met kleurrijke bollen, stijgt ook Nienke op en drijft de hele colonne richting de grote steengroeve, één van de vele die in de omgeving te vinden is. Mooi laag passeren ze het grote complex waar heel veel kalksteen wordt gewonnen wat volgens de inwoners veel door Nederlandse vrachtwagens wordt afgevoerd. Deze meeting begint altijd rustig, als je 126 ballonnen tenminste rustig kunt noemen. Twee heteluchtschepen maakten zich klaar om op te stijgen en ook enkele van de 21 aangemelde specials bouwden zich op. Het “op de kop” poppetje
“Stratolini”, de heftruck, het Ei en de Kiwi waren al aanwezig. De rest van het moois zou in de loop naar het volgende weekend volgen. Er stonden ook nog 4 extra luchtschepen gepland. Toen alle ballonnen nog zichtbaar waren, zag je van de andere kant in de verte de eerste Fly-In ballonnen al komen.



Het onderwerp “Paraballooning” stond ook dit weekend op het programma. Wedstrijdpiloten die normaal hun opdrachten afwerken maar ook een parachutist mee aan boord hebben. De uiteindelijke uitslag hangt af van de scores van zowel de piloot als de jumper. Hoog boven het hoofdveld werden de para’s uit de mandjes
	gedropt, een prachtig schouwspel. Ik wil dit altijd van dichtbij meemaken en zoek me dan ook een plekje vlak bij het doelkruis. De eerste springer die op het veld terecht komt zit net enkele centimeters te hoog en steekt zijn been uit om het doelkruis aan te tikken. Hierdoor tikt zijn voet in de grond en maakt hij een mooie schuiver. Dat liep niet helemaal zoals gepland maar de kleine man overleefde dit wel. Die kleine man bleek echter een hele grote man uit de ballonvaart wedstrijdwereld te zijn. Voormalig wereldkampioen en volgens mij winnaar van alles wat zo’n beetje te winnen valt in de ballonsport, piloot Uwe Schneider. We schudden elkaar de hand en hij was best wel tevreden met zijn resultaat. Na het afzetten van de para’s zie je bijna alle ballonnen vervormen omdat de piloten snel naar beneden willen om een andere windrichting te vangen, op weg naar hun volgende doel. Voor België is hier elk jaar Jan
Timmers weer aanwezig. De eerste nightglow van de meeting staat gepland voor vanavond en er worden al wat ballonnen opgebouwd. Ik heb er echter een zwaar hoofd in want de vlaggen gaan steeds strakker staan en Nienke vertelde mij ook al dat tijdens haar vaart de wind was toegenomen en dat ze een behoorlijke snelle
landing hadden gehad. Ik besloot de camera maar in de auto te laten liggen want als alles zo schommelt krijg je toch enkel bewogen foto’s. Ik ging even helpen bij Eckie, de piloot op de “Stratolini” shape. Met veel moeite kon hij de zaak overeind houden terwijl het eerste muziekstuk werd gestart. Aan het eind van de plaat zag je al diverse ballonnen plat gaan en wijselijk trok de rest toen ook de riplijn. Aan gaten in de ballon heeft niemand wat . . nou ja, met uitzondering van de hersteller dan. De volgende ochtend weer op tijd uit de veren want het was droog met weinig wind. Maar liefst 105 ballonteams wilden een mooie ochtendvaart gaan maken en verschenen op het veld, een aantal nog met een ruige bos haar. Voordat de klok zeven keer sloeg, ging het eerste team de lucht in. De zon kwam er even later door en toverde een prachtig plaatje tevoorschijn. Zelfs op dit vroege tijdstip stijgen de
heteluchtschepen en de specials op, prachtig. Het zilveren “Linde” luchtschip steekt schitterend af tegen de donkerblauwe lucht. Als na bijna een uur eindelijk alles vertrokken is en de luchtschepen buiten het startveld blijven hangen, knallen de wedstrijdpara’s weer met een bloedgang richting het kleine kruisje op het midden
	van het veld. Direct worden de afstanden door een fanatiek meetteam ingemeten. Op datzelfde startveld stond een podium opgesteld wat gebruikt wordt voor de nightglow. Omdat dit nu niet gebruikt werd, hadden we hier een pracht van een zitplaats om alles van dichtbij te bekijken. Opeens scheert er op een afstand van 3 meter op een meter hoogte een kereltje aan een matrasje langs ons heen, zegt keurig “gutenmorgen” en glijd even verderop op zijn achterste en komt tot stilstand. Leuk, leuk. Overdag bezochten we de nabij gelegen Möhnesee. Een heel groot meer met als mooiste de zogenaamde “Spermauer”. Dat klinkt een beetje eng maar is gewoon een enorme stuwdam. Indrukwekkend om te zien. Even na zessen die avond ligt het startveld weer bezaaid met ballonnen. Er is altijd wel iemand die gaat tellen en men kwam op een score van 145 stuks. Omdat de weersituatie een beetje verdacht
was, er was een donkere lucht en in Nederland regende het bijna overal, kwam er nog een extra mededeling over de radio. Het zou droog blijven, maar men moest wel rekening houden met een grondwind bij de landing van 8 tot 10 knopen. Veel kinderen liepen rond met het jaarboek waarin alle ballonfoto’s staan. De kinderen
wilden zoveel mogelijk handtekeningen verzamelen bij de foto van de piloot. Ze vroegen dan wel direct, “welk nummer bent u”. Ik zou ze lekker laten zoeken in de lijst met bijna 300 ingeschreven ballonteams, je moet het ze ook niet te gemakkelijk maken. Met een donkere lucht op de achtergrond, was het mooie plaatje weer compleet. Nadat de ballonnen buiten het veld hingen begon het toch licht te motregenen. Die avond bezochten meer dan 30.000 mensen deze fiesta. Velen van hen bleven ook hangen voor de nightglow of kwamen daar speciaal voor. In verband met de aantrekkende wind en de ervaring van gisteravond nog in het achterhoofd, werd terecht besloten de nightglow aan te passen en zouden de teams na terugkomst van de vaart hun ballonmand opbouwen en met de branders op de maat van de muziek fakkelen. Met kippenvel op de armen stond ik naast het podium waarop een violiste had
plaatsgenomen. Zij speelde de nummers van de Griek “Vangelis” live mee op haar viool. Ondertussen hingen de piloten aan de branderhandels en fakkelden dat het een lieve lust was. Dit gaf een enorm gevoel van “Power”. Ik stond in de wind en voelde de enorme warmte langs mijn lijf stromen. Wat een geweld !!!



De mooie show werd afgesloten met een vuurwerk wat ik tot één van de mooiste wil rekenen die ik ooit had gezien. Organisator Hermann Löser was heel gelukkig met de afgelopen dagen maar vertelde me dat de komende dagen veel wind zouden brengen en dat de start van acht gasballonnen voor de zondagmiddag
	inmiddels al gecanceld was. Dat was wel jammer want vrienden van mij zouden die middag hun splinternieuwe “Warsteiner” gasballon dopen. Na het heerlijke Duitse ontbijt met roerei die zondagochtend met ons gastgezin reden we dus iets vroeger dan gepland weer naar huis. Na twee dagen wind begon dan eindelijk de verwachte mooie nazomer en zo reed ik op dinsdag weer terug naar Warstein. Voor Nienke was de schoolvakantie voorbij en ze was inmiddels aan het laatste Havo jaar begonnen. Ze was blij dat ze niet met me mee hoefde . . . niet dus. Op het immense parkeerterrein waren de eerste rijen afgesloten. Gisteren had het nog zwaar geregend en omdat het veld schuin afloopt, had zich hier veel water verzameld. Door het autogebruik van de vorige avond was nu de hele boel aan gort gereden. Deze ochtend was de Long Distance gevaren. De winnaar had maar liefst 165 kilometer in 2 uur afgelegd, een
snelheid van 82,5 km/h. Maar liefst 137 ballonnen stonden deze middag klaar om te vertrekken onder mooie omstandigheden. Het zonnetje erbij wilde nog net niet lukken. De piloot van het “Lefax” poppetje stijgt zeer snel op en stuitert na 2 minuten achter de parkeerplaats weer aan de grond waarna hij weer snel opstijgt. Ik
heb zo mijn twijfels over deze gang van zaken. Nu zie ik ook de Kiwi special shape van dichtbij. Een donkerbruine ballon die moeilijk op de foto te zetten is. Het kenteken begint met A6-, en blijkt dus uit de Verenigde Arabische Emiraten afkomstig te zijn. Ook op woensdagochtend weer meer dan 100 deelnemers, men maakt van elke gelegenheid gebruik om te varen. Blijkbaar is de slechte zomer daar ook mede verantwoordelijk voor. Nadat alles vertrokken was, ben ik nog achter een groep ballonnen aan gereden door het prachtige heuvelachtige landschap en liet Rita van Veen nog even over mijn hoofd zweven. Het groene “Lefax” poppetje landde vlak voor mij en boorde zijn neus de grond in, althans zo leek het. Nadat ik overdag de nabijgelegen prachtige oude plaats Soest bezocht had, kwam de rest van ons team vanuit België afgereisd en gingen we eerst even gezellig samen uit eten. De zon was nu echt
doorgebroken en we genoten van een prachtige dag. Er was nu geen enkel stukje bewolking meer te vinden aan de hemel, de avondvaart beloofde heel mooi te worden. Het was zeer druk langs de startvelden, een ieder wachtte met een groot gevuld “Warsteiner” glas in de hand op het schouwspel wat zou komen.



Eric had voor vanavond de “Maskot” gepland, de mini special shape met een inhoud van 900 m3. Net genoeg om 1 persoon te dragen. Een unieke ballon, het is namelijk de enigste nog operationele special shape hopper ter wereld. We hadden dan ook veel bekijkt toen we de ballon uit de kleine zak trokken. 1 gasfles met

	daaraan gemonteerd een enkele brander. Eric zit gewoon op een schommelplankje. Geen chute, maar een kleine scheurbaan. De ballon is niet meer de jongste maar ziet er nog prachtig uit. De ballon is ooit door Kubicek gebouwd in opdracht van een klant voor de promotie van de Olympische Spelen in het Franse Albertville. De opdrachtgever ging echter bankroet en de ballon is nooit gebruikt voor zijn doel. Benoit Simeons, zag de kleine ballonzak liggen in de fabriek van Kubicek en was helemaal weg van het formaat van deze shape. Normaal zijn specials onhandige dingen om in te pakken, dit formaat sprak hem wel aan en hij besloot om de ballon te kopen en de Olympische ringen te verwijderen. De eerste keer dat ik de ballon heb gezien was zo’n 10 jaar geleden toen ik in Japan aan het crewen was bij de Wereld kampioenschappen. Benoit had de ballon toen in de lucht boven de Kase River en zat zelf op een fiets
eronder. Een beeld wat ik nooit meer ben vergeten. Het toeval wilde dat Eric dit jaar deze ballon van Benoit had over gekocht en dat ik er nu zelf mee mag werken. Het kubus gedeelte van de ballon is maar 8 meter breed. De rode muts is heel lang als je hem uitrolt en het balletje aan het einde is een meter in doorsnede.



Achter in de nek van het poppetje zit een scheurbaan. Eric trekt zijn zwarte overal aan en wij leggen ondertussen de ballon in de juiste positie. Als de ventilator de ballon half gevuld heeft moet de scheurbaan erin gebouwd worden en moet Eric deze aan de binnenkant met een touwtje zekeren.



De zon schijnt overweldigend en de eerste ballonnen drijven in alle rust de ruimte in. Languit liggend op de grond met de brander op zijn buik, inflate Eric de Maskot en het is me duidelijk dat je gemakkelijker een normale ballon de lucht in gooit dan deze kleine schoonheid. Als er al meer dan 100 ballonnen hangen te
schitteren in de blauwe lucht, ga ik even een foto van de Maskot maken en zie dan de reden dat Eric geen lift kan krijgen in zijn ballon. Door de één of andere reden is de scheurbaan er uitgeknald. Snel trekken we alles weer plat waarna de scheurbaan opnieuw erin gezet word. Later bleek dat de launchmaster op het andere veld ons probleem ook al had waargenomen en al radiocontact had gehad met zijn collega op ons startveld. Het probleem was echter snel opgelost waarna de Maskot fier omhoog kwam tussen al zijn grote ballonbroers en zusters. Het applaus dat Eric kreeg toen hij de lucht in ging was verdiend, een prachtig gezicht. We waren met genoeg crew dus ik kon op het veld blijven om foto’s te maken van het uiteindelijke aantal van 180 ballonnen. Er werden nog twee luchtschepen opgebouwd en ook de “Branderburger Tor” kwam overeind. Deze prachtige ballon is geheel
gerestaureerd en nu in handen van de Warsteiner brouwerij. De ballon is zelfs nog Nederlands geregistreerd geweest en was in handen van Rien Jurg. De ballon is toen verkocht en heeft lang op een pallet gelegen wat hem niet echt goed heeft gedaan. De paardenkoppen bovenop de ballon waren aangevreten door muizen en
	meer van dat soort schade. De brouwerij heeft de ballon gekocht, laten restaureren en voorzien van een grote Warsteiner banner. Deze special had voordien nog geen 14 uur gevaren, dat zal zeker te maken hebben met zijn gewicht van meer dan 400 kilo. Vrij laat in de daglichtperiode werd de ballon opgebouwd, ongetwijfeld met de bedoeling om deze te laten staan tot en met de nightglow. De brouwerij heeft nog een special in bezit, namelijk de prachtige zwarte locomotief en ook deze werd nog even opgebouwd. Er wordt een enorme suikerbus geinflate naast de colafles, ook deze zijn voor de komende nightglow. In de verte zweven de laatste ballonnen over de steengroeven en langzaam zakt de zon naar zijn rustplaats. De Spanjaarden zetten de nieuwe telefoon overeind terwijl naast de “Branderburger” enkele gewone “Warsteiners” worden opgebouwd. Hier was wat speciaals aan de hand, namelijk een
doop en een afscheid. Toen beidde ballonnen overeind stonden, klonk het prachtige “Time to Say Goodbye” van Sarah Brightman. Terwijl de oude “Warsteiner” langzaam voor de allerlaatste keer werd neergehaald, werd de nieuwe ballon feestelijk gedoopt. Ik zie achter mij de violiste nog wat laatste oefeningen doen op het
kantoor terwijl langzaam de resterende ballonteams terugkomen van de uiterst zonnige vaart. Als het helemaal donker is begint de show onder grote publieke belangstelling. Vele ballonnen maar ook veel specials deden vandaag mee en ik kreeg helemaal een “gänzehaut” toen de dame live de muziek begon te spelen van de "Winnetou" films. De volgende ochtend was er de mogelijkheid voor de piloten om op te stijgen op het vliegveld van Paderborn. Er zou dan een Line-Up gedaan worden. 75 teams schreven zich hiervoor in, 50 teams stegen toch liever in Warstein op. Ook Eric koos voor de laatste optie. “We zijn speciaal naar Warstein gekomen om hier te varen in een mooi heuvelachtig gebied, dan gaan we niet naar Paderborn waar alles vlak is”. En gelijk had ie. Uiteraard had Eric naast de Mascot special ook de Birds ballon meegenomen zodat we met de crew ook nog wat leuks konden doen. Het was amper licht
toen we opstegen en over de steengroeve voeren. Toen de zon erdoor kwam, ontstond er een pracht van een oranje gloed, net op het moment dat tussen ons en de zon enkele ballonnen naast een windmolen hingen. Een prachtfoto. Op een bergtop liepen allemaal geiten, ze mekkerden wat af toen we langs kwamen.



We dreven langs het huis van ons gastgezin en kwamen toen in het eerste dal terecht. Het bleek enorm stuurbaar te zijn. Je kon met de richting van het dal meevaren en er waren zelfs winden te vinden waarmee je 180 graden om kon keren. Ideaal wedstrijdweer. Boven een groot dennenbos begon ik spontaan
	“Oh Dennenboom” te zingen. Ik zat alweer helemaal in de stemming. De nieuwe “LG” telefoon hing steeds bij ons in de buurt en je zag hem soms heel duidelijk een andere richting kiezen. Onze landing ging uiteindelijk laag over een weg, paaltje een beetje krom (maar die boog wel terug) en in een mooi stoppelveld. Een oude Cameron Viva, die ons al eerder tegemoet gevaren was (kan dat, ja dat kon daar wel) kwam nu ook weer onze kant op en wilde op hetzelfde veldje aan de grond. Eigenlijk op precies dezelfde plek, dus die kwam keurig tegen de Birds aan leunen en gleed vlak naast ons aan de grond. Zijn crew reed in een 4x4 en dacht deze even in de berm te parkeren. Je snapt het al, door het gras zag hij de greppel niet en hing even later op 30 graden in de berm. We boden aan hem eruit te trekken maar dat beestje redde dat geheel zelfstandig. Het team kwam uit New Zeeland en was zeer geïnteresseerd in
de rode beugel waarmee wij de ballon deflaten. De maten werden keurig opgemeten zodat hij het thuis kon nabouwen. Na het gastanken wat achter de brouwerij voorzien was, brachten we nog even een bezoek aan de stuwdam. Het weer werd er helaas gedurende de dag niet beter op, er volgde zelfs regen. Op de
avondbriefing bleek ook wel dat er niet gevaren kon worden. De regen was dan inmiddels wel weer gestopt maar er zou spoedig een toename van de wind komen. Een avond vrij, wat te doen. Daar had ons gastgezin wel een passende oplossing voor. We gaan lekker met elkaar schnitzel eten. En ik moet zeggen, de zaakjes die wij al hadden geprobeerd, vielen allemaal in het niet bij deze tent. Ik was zeer blij dat ik er geen "bratkartoffelen" bij besteld had, wat een heerlijke lap!!! De volgende ochtend werd wederom heel bijzonder. De briefing gaf aan dat er aan de grond prima omstandigheden voor een ballonstart waren te vinden, echter op enkele honderden meters hoogte zou veel meer wind staan. Een vaart zou dus geen probleem zijn. Op het startveld was het bewolkt, de zon zou er niet gauw doorkomen. In de bewolking zaten echter wel wat gaten, zodat een doorstijg mogelijk zou zijn.
We stegen op het juiste moment op en kwamen precies in een gat uit waardoor we konden doorstijgen. Het landschap onder ons werd kleiner en kleiner, we stegen door tot 2 kilometer hoogte waar we de bovenkant van de wolken konden zien. Er ontvouwde zich een ongekend landschap voor onze neus en we stegen nog
	even door tot 2,5 kilometer zodat we een uitzicht over een soort Noordpool hadden waarin enkel de ijsberen en de pinguïns ontbraken. Een felle zon bescheen een prachtig wolkenlandschap. Je weet niet wat je ziet, dit is waanzinnig. Rond onze schaduw tekent zich een prachtige Corona af. In de verte zien we nog enkele ballonnen hangen en we schrikken even als we op de GPS onze snelheid aflezen. We koersen met een snelheid van 75 km/u naar het zuiden. Wauw!!! Dat gaat onze crew nooit bijhouden. Maar ach, dat zien we dan wel weer, we hebben de hele dag de tijd. Na een uur boven de wolken te hebben gehangen, komen we weer boven wat dunnere stukken bewolking en kunnen we veilig dalen. We zien weggetjes, windmolens, huisjes en straten. In eerste instantie veel bos maar we hebben de richting naar een mooi dal. Onze snelheid neemt weer af en vlak naast een bosperceel op een mooie
weide zet Eric de ballon rechtstandig weer aan de grond. Geen zuchtje wind te voelen, ongekend. Waar zijn we terecht gekomen, in de verste verte geen beschaving te zien. Gelukkig had ik mijn TomTom in de tas en al gauw was onze locatie bekend en bleken we vlak bij een doorgaande weg te zitten. Vanaf daar liep er zelfs een verhard paadje naar onze landingsplaats. We belden de locatie door naar de volgwagen en ik begon alvast te lopen om de mannen op de grote weg op te kunnen vangen. We hadden nog een lange terugreis te gaan, maar het was een geweldige ervaring geweest en absoluut de moeite van het vroege opstaan waard.



Het tweede Warstein weekend stond voor de deur en er was prachtig weer voorspeld. Toch pakte ik mijn spullen bij elkaar en nam afscheid want ik had andere plannen. Ik moest voor het komende weekend kiezen tussen 2 meetings. Inderdaad, zaterdag begon de Gordon Bennett race in België en die start wilde ik voor geen goud missen. Warstein is mooi geweest, heel mooi. Ons team heeft in het tweede weekend nog mooie vaarten gemaakt. Eric is zaterdagmiddag als laatste vanaf het hoofdveld opgestegen met de Maskot. Na het interview met de speaker kreeg hij applaus van 48.000 toeschouwers. Indrukwekkend. Bennie Bos

De Friese ballonvaarders beleven een dramatisch slecht jaar. De hete julimaand en natte augustus zorgden voor aanzienlijk minder vaarten. Nog nooit waren aan het eind van de zomer de wachtlijsten zo lang. Ballonvaarders moeten veel vluchten overhevelen naar 2007. Minne Minnesma van Loftsiler Ballonvaarten,
	spreekt van een drama. De omzet van de ballonvaarder ligt over 2006 bijna 25 procent lager dan in voorgaande jaren. Het ballonvaartseizoen ging in het voorjaar meteen slecht van start. Mei was een maand met veel wisselvallig weer. Er waren slechts zeven avonden met weersomstandigheden gunstig genoeg om met een luchtballon omhoog te gaan. Juni verliep vrij normaal, maar daarna was het afgelopen. In juli was het juist de hitte die de ballonvaarders plaagde. Als gevolg van de hoge temperaturen liep de draagkracht van de ballon door oververhitting sterk terug en konden er per vlucht minder mensen in het bakje. Na de hete juli maand volgde een extreem nat augustus. Kan er in een normale augustusmaand gemiddeld een keer of twintig worden gevlogen, dit jaar ging Minnesma slechts acht keer de lucht in. September ging redelijk van start, maar voor volgende week staat er al weer wisselvallig weer op
het programma. Bij regenachtig weer en te veel wind gaan de ballonnen niet omhoog. De ideale windkracht voor een ballonvaarder is drie beaufort. Als gevolg van het slechte weer zijn veel geboekte ballonvaarten
uitgesteld. “Ik had deze week mensen in de ballon waarvan ik de datum al 6 keer verzet had” zo vertelt Minnesma. Hij heeft driehonderd mensen op de wachtlijst staan. "Ze willen allemaal graag de lucht in” Dat lukt dit jaar in ieder geval niet meer. Danny Bosma, die samen met Julius Bosma in Joure Action Ballooning runt, noemt augustus een rampmaand. Volgens de ballonvaarder heeft Action Ballooning in de afgelopen maanden ongeveer honderdvijftig passagiers mee de lucht ingenomen. In een normale zomer zijn dat er zo’n driehonderd. Ballonvaarder Jan Fokken uit Oosterwolde, eigenaar van Aero Balloons, heeft in augustus veel minder passagiers vervoerd dan in vergelijkbare maanden in voorgaande jaren. ,,Ik denk wel 70 procent minder.” Ook hij heeft nog nooit zo’n slecht jaar gehad. Vooral juli viel hem tegen. De ballon kon maar vier mensen dragen in plaats van zes. Friesch Dagblad



In 1982 meldden we ons (Gerben Straatsma, een kameraad, en ik) als crew bij een 'local' ballonvaarder. Deze 'ballonvaarder' had wel een ballon en sponsor, maar nog geen brevet en volgde dus nog wel lessen bij o.a. Hans Habers, Ad Haarhuis en Arnold Kip. Indien er geen PI besproken was, wisten we bij voorbaat al dat het
	weer, hoe mooi ook, wel weer de reden was om niet te kunnen varen..... Desondanks was bij mij de 'klick' en 'kick' met ballonvaren er direct. Het crewen bracht mij overal waar de sfeer altijd prima was. Mijn eerste fiësta was in Raamsdonkveer, georganiseerd door o.a. Evert Louwman op de parkeerplaats van deze Toyota-importeur. Met een bordje "Ballonteam" op het dashboard reden we als freaks zo het terrein op (tip!). In 1983 emigreerde ik naar Zuid-Afrika en kreeg van Leon van Tongeren en Kees Hoogstede (waar zijn ze gebleven?) enkele namen mee van Zuid-Afrikaanse ballonvaarders: Jeannet van Ginkel, Jim Burgess, Tony Corry, Terry Adams, Pioneer Balloon Club (PBC), etc. Bij mijn eerste bezoek aan de PBC aldaar maakte ik direct mijn eerste vaart met Terry Adams. De 3 jaren erop vaarde ik vrijwel elke zondagmorgen. Circa 2 zondagen per jaar kon dat niet vanwege 'slecht' weer. De techniek was verre van wat het tegenwoordig is: floating burner frame (helm
'noodzakelijk', zie foto hierboven), slechts één brander met ongeveer 40% aan PK's van huidige branders, geen piëzo (lucifers aan boord waren een múst), banana-velcro-rip v.v. dutch-leasing, etc. In '85 haalde ik mijn brevet, nam dit en een N140 Flamboyant Balloon (ZS-HPN) mee naar Nederland in mei '86. Omdat ik
mijn brevet kreeg 2 jaar na mijn emigratie (en 5 dagen!) bleek deze goed voor een gelijkstelling. Zonder geluk vaart niemand wel......Voor een NL-luchtwaardigheid van mijn ballon werd een negatief advies uitgebracht na grondige inspectie van de Cameron-importeurs (Leon en Kees) in bijzijn van RLD. Positief als we echter waren, lieten we voor verscheping vanuit Zuid-Afrika de gereserveerde registratie PH-GED erop naaien/plakken. (foto rechts) Later bracht Cameron Nederland dat weer terug naar ZS-HPN om er zodoende toch 2 jaar mee te kunnen varen in Nederland. Er was destijds 'enige beroering' toen men hoorde dat een 'piloot-uit-de-jungle' in Nederland kwam varen.....en mijn stropdas van de PBC werd al snel geassocieerd met Pieter Baan Centrum.....haha! Louis Schoeman te Zuid-Afrika leende mijn ballon nog voor deelname aan het WK'87 te Oostenrijk (op voorwaarde dat wij mee konden varen....en dat kon dankzij mijn 'permanent residence'-stempel in mijn paspoort), waarna hij verkocht werd naar Engeland. Keuring en luchtwaardigheid bleek moeilijk op 10.000 km afstand, overigens lag Zuid-Afrika niet lekker in de markt eind jaren tachtig. Zo zonder ballon, en toch willen blijven varen, raakte ik verzeild bij Rob Wiegers
waar in hoogtij dagen soms 9 x per week het luchtruim werd gekozen: 7 avonden en zaterdag- en zondagmorgen. Ook voor o.a. Geert Pals, Ron Hoenderdaal, Hans Zoet, Adrie Spierenburg, Fred Kool en Erik Bosman maakte ik wel es een vaartje. In al die jaren heb ik Nederland goed leren kennen van Maastricht tot
	Stiens, van Reusel tot Beerta. De laatste paar jaren heb ik voornamelijk in het noorden gevaren voor Ronnie/Herman Kleinsmit en Lammert/Ina Dijkstra. Bladerend door mijn logboek komen alle belevenissen voorbij (en dan heb ik het nog niet eens direct over het après-ballooning!), ik zou met gemak elke maand een bladzijde met een belevenis of anekdote uit de afgelopen 25 jaar vol kunnen schrijven in het Hot Air Magazine! Vele festivals en wedstrijden heb ik mee mogen doen: in Zuid-Afrika b.v., provinciale kampioenschappen als De Kaap, Oranje Vrijstaat en Transvaal (tsja, je moet wat bedenken met zo'n 15 ballonvaarders ca. 1700 km bij elkaar vandaan...) met als afsluitend festival het Johannesburg Centennial op Kyalami in mei '86. (foto links) Daarna op continent Europa zoals WK'87 te Oostenrijk, Luxembourg Jamboree '88 (400 ballons), Inzell '91, NK's in Lochem en Havelte (foto onder)
Hardenberg (7x?), Heino (8x?), Harderwijk (3x), Zutphenballooning (3x) Eindhovenballooning(2x), Inzell, Twenteballooning, 't Loo Apeldoorn, Nijmegen (4x), Barneveld (3x), Dicky Woodstock te Baars (zo in mijn korte broek uit het publiek getrokken), Joure (10x) en vele, vele andere bijeenkomsten. Langzaamaan
vergden mijn baan en gezin meer tijd, naast andere hobby's (voetbal, boot, motorrijden), werd het vinden van tijd steeds moeilijker. In de afgelopen 3 jaar bleef het al voornamelijk bij het noorden des lands en maakte ik maar een beperkt aantal vaartjes. Tenslotte deden de strakkere eisen voor het CPL me uiteindelijk beslissen 'dan maar' voor een BPL van de KNVvL te gaan. Per 1 oktober dus geen betalende klanten meer voor mij. Nu nog minstens 10 vaarten per jaar voor de fun. In al die jaren vele vrienden gemaakt en mooie belevenissen meegemaakt. Voor al die vaarjaren wil ik iedereen dan ook bedanken voor die verschrikkelijk mooie tijden. Je houdt het anders natuurlijk ook geen 25 jaar vol.... Zo nu en dan zal ik vast nog wel es te vinden zijn bij een evenementje of zo, tevens zal ik
ook nog wel es 'gewoon' crewen bij deez' of gene. Een ieder bedankt voor deze 25 fantastische jaren! Dolf de Leeuw, Meppel E-mail

Na een lang en prachtig ballonseizoen waarin ik vele mooie ballonfestivals heb bezocht, was ik toe aan rust. Rust . . . waar vind je dat tegenwoordig nog. Rust . . . zou je dat kunnen combineren met ballonvaren? Ha, jazeker wel. De oplossing was simpel. In het Europa Park in het kleine Zuid-Duitse plaatsje “Rust” vond in het
	weekend van 22 t/m 24 september het Europa Park Ballonfestival plaats. Het "Panda-team" uit Nederland was uitgenodigd en Yke had mij gevraagd om als crew te fungeren. Vijf mogelijke vaarten, hoeveel zouden we er kunnen maken? Officieel was de herfst al begonnen, maar daar hebben we niets van gemerkt. Nee, het was weer peentjes zweten. 32 ballonteams uit onder andere Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, Rusland en Polen. Wij waren de enige deelnemers uit Nederland. In het vorige magazine had ik nog een oproep gedaan, maar ook de Belgen lieten zich niet zien. En wat hebben jullie een prachtige meeting laten liggen. Tot aan het moment van onze terugreis op maandagochtend hebben we geen moment rust gehad, en ik vond het helemaal prima. We bevonden ons in een totaal andere wereld. Het Europa Park is het grootste vrijetijdspark van Duitsland en ligt vlak aan de Franse grens en niet zo
heel ver van Zwitserland en staat ook in Forbes magazine's top 10 van themaparken wereldwijd. Ons hotel "El Andaluz" was betoverend mooi en het park was helemaal super. Wat hebben de bouwers hier een oog voor details, ongelofelijk. Alle ballonteams hadden gedurende de meeting vrij toegang tot het Europa Park, voor de
hotelgasten was er zelfs een eigen ingang. Naast het hotel lag de "Atlantica", een splinternieuwe wildwaterbaan van grote klasse. Hoog, hard en vooral nat. Heerlijk bij dat warme weer. Deze negende editie van het Europa Park Ballonfestival werd zoals altijd georganiseerd door de Duitser Rudi Höfer, de piloot van de “Vos” special shape. Ons team bestond uit piloot Yke Visser, twee van zijn zonen en ikzelf, Bennie Bos. De “Panda” ballon is van een typetje 77, een prachtig formaat. Als de ballonnen opgebouwd worden genieten we van de shows die het publiek naast het startveld worden geboden. In het park zijn overdag vele mooie optredens te bewonderen en men heeft enkele van deze artiesten naar het startveld gehaald om het publiek te vermaken tot aan het moment dat de ballonnen zullen opstijgen. Live bands, danseressen etc. De eerste vaart bracht de ballon al snel over de
nabij gelegen grens naar het Franse gebied de Elzas. Yke plantte de ballon na het overvaren van de Rijn achter het pittoreske plaatsje Artolsheim aan de grond wat een grote toeloop uit het dorpje opleverde. Eén van de grote voordelen van het crewen op dergelijke buitenlandse evenementen is dat je onderweg zulke
	prachtige dorpjes tegenkomt. Huizen in de meest bijzondere kleuren, geel naast paars naast oranje naast . . . Het geeft een prachtig plaatje. Ik kan daar enorm van genieten. Rudi wilde graag onze “Panda” op de vrijdagavond nightglow en zo stonden we na terugkeer op het Europa Park voor de tweede keer op één avond de ballon op te bouwen. Freedo Visser, de middelste zoon van Yk, is het muzikale talent van de familie en hij bediende de branders tijdens de muziek. Dit deed hij met volle overtuiging en exact op de maat. Yke was bijna constant aan het rippen anders zou de ballon er zo vandoor gaan. Een nieuwigheidje voor de nightglow en een grote tip voor onze evenementen voor het komende jaar, was een ideetje van Rudi Höfer. Hij had het volgende bedacht. Als laatste nummer werd een Wiener Waltz gespeeld en we moesten daarbij de ballon op commando rond draaien. De eerste linksom,
de volgende rechtsom, etc. Dit gaf een werkelijk schitterend effect. We hebben wel 5 minuten rond die mand lopen rennen, steeds fanatieker, prachtig. Het in grote getale aanwezige publiek beloonde de ballonteams met een zeer luid applaus. In een geweldige atmosfeer schoven we even later na het aftanken van de gastanks aan in een prachtig aangekleed restaurant, ook onderdeel van het park en ook weer voorzien van de mooiste details. Ook de gangen en de binnenplaatsen waren prachtig om te zien.



De volgende ochtend vroeg uit de veren voor de briefing. Meneer kan ’smorgens nooit zo vroeg wakker worden en laat de briefing aan mij over. Deze briefing was recht onder onze hotelkamer waarbij de tafel al gedekt was met heerlijk belegde broodjes en koffie, een voorontbijtje. We hadden het goed voor elkaar. Het
weer was nog stabiel maar er zat een verandering aan te komen, met een beetje geluk bereikte ons dit niet voor zondagavond. Er stond een lichte nevel op het veld en de zon probeerde daar al door te breken. De wind is totaal omgedraaid en ook in kracht sterk afgezwakt. Ik sta met de boys de ballon op te wachten in het plaatsje Kappel waar de bewoners, die al vroeg uit de veren zijn, de straat op lopen om al dat moois te bekijken. Kappel heeft een prachtig kerkje en ik zie even later de “Bofrost” ijshoorn er optisch naast hangen, een mooie foto. De landing is in de middle of nowhere maar we zijn ter plaatse als de panda het gras kust en hebben de ballon toch weer snel geborgen. Bij het gastanken vaart een oud tweepersoons heteluchtschip over met Zwitsers kenteken. Die modellen zie je niet vaak meer. Dan het moment waar we op zaten te wachten. We duiken enthousiast het grote Europa Park in, klaar
voor de spectaculaire attracties. We hebben tot 16.00 uur de tijd, want dan worden we weer op de avondbriefing verwacht. Het park is trots op zijn geschiedenis, op de hotel tv word de hele dag een docu getoond over de geschiedenis. Op 12 juli 1975 opende het park zijn poorten. Het park is in eigendom van de
	familie Mack die zich aan het begin van de 20e eeuw voornamelijk bezig houdt met het bouwen van woonwagens. Daarna begon men met het bouwen van spookhuizen, draaimolens en achtbanen. Ze bouwden een naam op en werden een grote speler op de markt, tot in Amerika. Daar maakte men ook kennis met Disneyland en ontstond het idee een park te beginnen. De huidige hoofdontwerper van het park is een Nederlander, Michel den Dulk, hij kwam hier aan het werk nadat hij was vertrokken uit de Efteling. Het Europa-Park is onderverdeeld in 14 verschillende landen. In het Portugese deel pakten we de splinternieuwe wildwaterbaan “Atlantica”, bezochten een zeer mooie show met vechtende gladiatoren in de arena van Spanje en gingen voor de ultieme rit in de Silverstar, de enorme supersnelle achtbaan in het Franse deel van het park. Deze baan is gesponsord door Mercedes en dat straalt er ook
aan alle kanten af. Je neemt plaats in een racewagen kuipstoel en krijgt een soort stuur voor je. Deze baan is met zijn 73 meter de hoogste stalen achtbaan van Europa en loopt helemaal buiten het park over de enorme parkeerplaats. Op de neerwaartse stukken hangt je kont zo’n 10 centimeter boven de stoel, de eerste keer is best wel eng en geeft je het gevoel alsof je er zo uit kukelt. Yke: “dat zijn zeer onnatuurlijke bewegingen”.



Het zou niet bij deze ene keer blijven. Om 16.00 uur stond de koffie alweer te dampen in de briefingroom en lagen de belegde broodjes in allerlei variaties weer op ons te wachten. We hadden het goed. Men had weer een hele vracht passagiers op papier staan voor vanavond. Iedere piloot werd gevraagd hoeveel mensen hij
of zij mee omhoog wilden nemen. Dat was uiteraard vrijwillig maar bood ook de mogelijkheid aan de teams om wat geld te verdienen. Om 17.30 uur staan we weer op het startveld wat net naast het park ligt. Het is heet en in alle rust begint iedereen aan zijn werkzaamheden. Op het startveld lopen enkele grote poppen, herkenbare dieren die normaal in het park lopen maar nu de kinderen langs de baan vermaken. De richting is naar het zuiden en gaat recht over de Silverstar en strak langs het park. Ik volg de drie Vissertjes op hun reis en rij even later het dorpje Rheinhausen binnen. De taferelen die ik daar zie zijn ongekend. Vele ballonnen hangen laag boven het dorp en de bevolking is laaiend enthousiast. Er wordt gezwaaid en getoeterd terwijl de kinderen achter de ballonnen aan fietsen. De oude piloot onder de Hopper loopt bijna over de daken. Vlak achter het dorp schuift Yk laag over de maistoppen, die er dit
jaar bijzonder slecht uit zien, en pakt een keurig grasveldje naast een inmiddels gelande Poolse collega. Deze was druk bezig een gaatje in zijn stof te plakken, het was niet het eerste stickertje wat er op zat. We helpen de “Krombacher Bier” ballon nog even aan de grond want hij kwam recht op ons af. Om even aan te geven
	hoezeer we het naar ons zin hadden . . . om 19.30 uur sluiten de attracties, wij rijden om 19.00 de parkeerplaats van ons hotel weer op en besluiten dat half uurtje nog even te pakken. Overdag staan er wachtrijen maar nu kun je direct door. Op 100 meter afstand hangt nog het ENWB heteluchtschip van Albrecht Fischer als we ons weer in de diepte storten. We hebben de baan 5 keer kunnen pakken binnen het half uur. Het hele weekend was eigenlijk één grote conditietraining. Als het donker wordt op deze zaterdagavond weer een nightglow maar nu laten we de ballon in de zak en gaan zelf even genieten van het schouwspel. Inderdaad, de draaiende ballonnen op de Wiener Waltz zijn een groot succes, een pracht gezicht om van afstand te zien. De zondag verliep eigenlijk net zo als de zaterdag, vroeg op voor de briefing, vaart nummer 4, en weer de hele dag ronddolen in het park waar we
nu onder andere een prachtige ijsshow en de watercoaster Poseidon bezochten. We hadden een druk schema, maar ook ontzettend veel lol, we hebben wat afgezongen. De meteo voorzag voor de zondagavond een omslag van het weer, maar deze liet nog even op zich wachten en zo konden we 5 vaarten maken op 5 mogelijkheden. Dit had der Rudi ook nog nooit beleefd en hij was dan ook bijzonder happy met het resultaat.



Om 20.00 uur sloot het park, wij werden om 21.00 uur opgehaald door de monorail en in het Griekse gebied gelaten, vlakbij het nieuwe voetbalrestaurant waar ons een afscheidsdiner werd aangeboden. In dit restaurant hebben we ontzettend veel plezier gehad. Hierin bevond zich namelijk de nieuwe botsautobaan waarbij de autootjes de vorm hadden van voetbalschoenen. We mochten vrij van deze baan gebruik maken.



In de baan lag een grote rubberen bal en het was de bedoeling dat de rode en witte auto’s twee teams vormden en de bal in elkaars doel knalden. Eigenlijk mocht de bal niet met de handen aangeraakt worden maar we werden op een gegeven moment zo fanatiek en hebben uren achter elkaar gestreden om de punten.
Het was ontzettend verslavend en we gingen zelfs strijdend de volgende dag in. Zelfs Rudi, die volgens mij al tegen de 60 loopt deed mee als een jonge krijger. Zelden heb ik een ballonmeeting meegemaakt waarin we zoveel om handen hadden. Vijf vaarten, een prachtig hotel, geweldig eten in een sprookjesachtige atmosfeer en een schitterend pretpark met heel veel oog voor detail. Er wordt gezegd dat Disneyland al enorm ver achter loopt op dit park. Een park wat vorig jaar 3,6 miljoen bezoekers heeft getrokken en waar de drie hotels constant tegen de 100% vol zijn geboekt. Op dit moment begint men aan de bouw van het vierde themahotel. De volgende ballonmeeting in het Europa Park zal waarschijnlijk weer over twee jaar plaatsvinden. Schijf het maar vast in je agenda, dit mag je echt niet missen. We hebben het goed gehad, heeeeel goed. Bennie Bos

Kubicek BB60Z, Oostenrijk	Ultra Magic M-77, Letland	Cameron C-90, Engeland

Cameron Z-105, Oostenrijk	Kubicek BB34Z, Tsjechië	Ultra Magic S-105, Frankrijk

Ultra Magic M-90, Duitsland	Cameron Z-77, Frankrijk	Kubicek BB37N, Duitsland

Kubicek BB45N, Zwitserland	Ultra Magic N-425, Egypte	Cameron Z-180, Frankrijk

Cameron Z-120, Duitsland	Kubicek BB60N, New Zeeland	Ultra Magic S-90, Engeland

Ultra Magic N-355, Jordanië	Cameron N-120	Kubicek BB30N, Slowakije

Kubicek BB26N, Georgië	Ultra Magic N-180, Spanje	Cameron V-90, Frankrijk

Cameron, Engeland	Kubicek BB37, Ned PH-WBY	Cameron TR-70, Litouwen

Cameron 180-S2, Duitsland	Cameron Z-105, Engeland	Cameron Z-250, Frankrijk

Cameron Z-90, Frankrijk	Cameron Z-105, Frankrijk	Schroeder G34/24, Belgie OO-BQD, foto: Kevin Boon